นิ้วล็อค

  ทำไมคนเป็นเบาหวาน ถึงนิ้วล็อคบ่อยกว่าคนทั่วไป? ความลับของ “น้ำตาลในเลือด” ที่ทำร้ายเส้นเอ็น “คุณหมอครับ ผมก็ไม่ได้ทำงานหนักนะ ของก็ไม่ได้หิ้ว แต่ทำไมปีนี้ผมเป็นนิ้วล็อคไปแล้ว 3 นิ้ว รักษาปลายนิ้วนี้เสร็จ อีกนิ้วก็ล็อคตามมาติดๆ เลยครับ” นี่คือเสียงสะท้อนจากคนไข้หลายคนที่มาพบผมพร้อมกับสมุดประจำตัวผู้ป่วยเบาหวานครับ หลายคนสงสัยว่า "โรคเบาหวาน" กับ "นิ้วล็อค" มันมาเกี่ยวกันได้อย่างไร? ในเมื่อนิ้วล็อคดูเหมือนจะเป็นเรื่องของการใช้แรงงาน แต่ความจริงแล้ว สำหรับคนเป็นเบาหวาน ต้นตอมันลึกซึ้งกว่านั้นครับ เบาหวานกับนิ้วล็อค: เมื่อน้ำตาลเปลี่ยน “เส้นเอ็น” ให้เป็น “หนังยางบวม” ในคนปกติ นิ้วล็อคเกิดจากการใช้งานหนักจนอักเสบ แต่ในคนที่เป็นเบาหวาน แม้จะไม่ได้ใช้งานหนักมาก ก็มีโอกาสเกิดนิ้วล็อคได้มากกว่าคนทั่วไปถึง  5-10 เท่า  เลยทีเดียวครับ สาเหตุหลักมาจากสิ่งที่เรียกว่า  "น้ำตาลเกินในกระแสเลือด" คอลลาเจนเสื่อมสภาพ:  เมื่อน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นเรื่อยๆ มันจะไปจับกับโปรตีนคอลลาเจนในเส้นเอ็นและปลอกหุ้มเอ็น ทำให้เส้นเอ็นแข็งตัว ขาดความยืดหยุ่น และหนาตัวขึ้นโดยธรรมชาติ การอักเสบ...

  ตื่นนอนทีไร นิ้วติดทุกที” ทำไมตอนเช้าถึงเป็นช่วงเวลาทองของ “นิ้วล็อค”? “คุณหมอครับ เมื่อคืนตอนนอนยังปกติดีอยู่เลย แต่พอตื่นเช้ามาจะหยิบแปรงสีฟัน ปรากฏว่านิ้วนางมันงอติดค้างอยู่แบบนั้น ต้องค่อยๆ เอามืออีกข้างมาแกะออก เจ็บแปลบไปถึงโคนนิ้วเลย เป็นแบบนี้เกือบทุกเช้าเลยครับหมอ” เคสของ "ลุงสมชาย" (นามสมมติ) วัย 58 ปี ที่เดินเข้ามาหาผมด้วยสีหน้ากังวล เป็นเคสตัวอย่างที่ชัดเจนมากครับ หลายคนอาจจะสงสัยว่า ทำไมเจ้าอาการนิ้วล็อคเนี่ย ถึงชอบมาทักทายเราในตอนเช้ามากที่สุด? บางคนถึงขั้นตื่นมาแล้วมือแข็งกำไม่ได้ หรือกำได้แต่แบไม่ออก วันนี้เราจะมาไขปริศนาเรื่องนี้กันครับ ปรากฏการณ์ “นิ้วล็อคตอนเช้า” เกิดจากอะไร? ทางการแพทย์เราอธิบายเรื่องนี้ได้ด้วยกลไกง่ายๆ 3 อย่างครับ: การสะสมของของเหลว (Fluid Accumulation):  ขณะที่เรานอนหลับ ร่างกายจะมีการเคลื่อนไหวสะสมของเหลวหรือการบวมน้ำตามส่วนต่างๆ ได้ง่ายขึ้น เมื่อเส้นเอ็นที่อักเสบอยู่แล้วเกิดอาการบวมน้ำเพิ่มขึ้นในช่วงกลางคืน พื้นที่ในปลอกหุ้มเอ็นที่แคบอยู่แล้วจึงยิ่ง "แน่น" กว่าเดิม อุณหภูมิที่เย็นลง:  ช่วงเช้ามืดอากาศมักจะเย็น การนอนในห้องแอ...

  ทำไมนิ้วงอแล้วเหยียดไม่ออก?” เจ็บโคนนิ้ว สะดุด กึกๆ สัญญาณเตือน “นิ้วล็อค” ที่ห้ามฝืน “คุณหมอคะ ทำไมจู่ๆ นิ้วนางข้างขวาก็เกร็ง พองอลงไปแล้วมันเด้งไม่ออก ต้องเอาอีกมือมาช่วยง้าง เจ็บจนน้ำตาเล็ดเลยค่ะ” นี่คือประโยคยอดฮิตที่ผมมักจะได้ยินจากคนไข้ในห้องตรวจบ่อยมากครับ บางคนมาด้วยอาการเริ่มแรกแค่รู้สึกตึงๆ โคนนิ้ว แต่บางคนปล่อยไว้นานจนนิ้วติดแหง็กขยับไม่ได้เลย วันนี้เรามาคุยกันเรื่องโรคที่ดูเหมือนเล็กน้อยแต่สร้างความรำคาญใจและกระทบการใช้ชีวิตอย่างมาก นั่นคือ  "โรคนิ้วล็อค"  ครับ นิ้วล็อคคืออะไร? ทำไมถึงล็อค? ถ้าจะให้อธิบายง่ายๆ ลองนึกภาพ  "คันเบ็ดตกปลา"  ครับ นิ้วมือของเราทำงานคล้ายแบบนั้นเลย เส้นเอ็น:  เปรียบเสมือนสายเบ็ดที่ทำหน้าที่ดึงนิ้วให้งอ ปลอกหุ้มเอ็น:  เปรียบเสมือนห่วงเล็กๆ บนคันเบ็ดที่ทำหน้าที่ยึดให้สายเบ็ดแนบติดไปกับคันเบ็ด เวลาเราใช้งานนิ้วมือหนักๆ ซ้ำๆ เช่น ถือถุงพลาสติกหนักๆ สับหมู หิ้วของ หรือแม้แต่การไถมือถือนานๆ เส้นเอ็นจะเสียดสีกับปลอกหุ้มเอ็นบ่อยเข้าจนเกิดการ "อักเสบ" พออักเสบแล้วปลอกหุ้มเอ็นจะหนาตัวขึ้น ส่วนเส้นเอ็นก็บวมขึ้นจนกลายเป็นปม...

  "หมอคะ... นิ้วโป้งป้ามันงอแล้วเหยียดไม่ออก เจ็บจี๊ดไปถึงข้อศอกเลย ป้าจะเป็นรูมาตอยด์ไหมคะ? เห็นเพื่อนบ้านเขาเป็นกัน มือหงิกน่ากลัวเชียว" คุณป้าวัย 55 ปี ท่านหนึ่งเดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยความกังวลใจอย่างมากครับ แกทำงานเป็นแม่บ้าน ต้องซักผ้า บิดผ้าถูพื้นทุกวัน ช่วงหลังมานี้ตื่นเช้ามาแล้วรู้สึกมือแข็งๆ ขยับยาก ยิ่งพยายามงอนิ้วยิ่งเจ็บ จนเริ่มจิตตกกลัวว่าจะเป็นโรคพุ่มพวงหรือรูมาตอยด์ตามที่เขาเล่าลือกัน อาการปวดมือเป็นเรื่องใกล้ตัวที่สร้างความสับสนให้ใครหลายคนครับ โดยเฉพาะสองโรคยอดฮิตอย่าง "นิ้วล็อค" (Trigger Finger) และ "รูมาตอยด์" (Rheumatoid Arthritis) ซึ่งแม้จะปวดที่มือเหมือนกัน แต่ต้นตอและความร้ายแรงต่างกันราวฟ้ากับเหว วันนี้หมอเก่งจะมาสอนวิธี "จับผิด" โรคด้วยตัวเองครับ ว่าอาการปวดมือที่คุณเป็นอยู่ คือความเสื่อมจากการใช้งาน หรือเป็นภัยเงียบจากภูมิคุ้มกัน เพื่อให้คุณดูแลตัวเองได้ถูกจุดและทันท่วงทีครับ รู้จักคู่ชก: "ช่างซ่อม" vs "ข้าศึกบุก" ก่อนจะไปดูความต่าง เรามาทำความรู้จัก "นิสัย" ของทั้งสองโรคนี้กันก่อนครับ 1....